كودكان كار؛دست به دامن عابران
اسماعیلپور با اشاره به روشهای سایر كشورها در حل چنین معضلی گفت: طی سالهای اخیر هند، آرژانتین و برزیل در كنترل اشتغال كودكان موفق بودند. این كشورها با برنامهریزی و بهرهگیری از تجارب سازمانهای غیردولتی در كنار بسترسازی برای گسترش عدالت و تامین اجتماعی، توانستند این پدیده را تا حدودی كنترل كنند كما اینكه سال گذشته سازمان ملل از این كشورها به دلیل تلاش موفق برای کنترل اشتغال كودكان تشكر كرد. عضو هیات مدیره انجمن
«حمایت از حقوق كودكان» توضیح داد: این كشورها با كمكردن آلام و دردهای اقشار جامعه و گسترش رفاه اجتماعی موفق به كنترل این پدیده شدند. در حقیقت به رسمیت شناختن اشتغال كودكان و شناسایی آنها نهایتا منجر به ارتقای سلامت اجتماعی و اقتصادی خانوادهها در این كشورها شد اما تمام طرحهای ساماندهی كه طی این سالها در ایران ارائه شده است به دلیل نبود آمار درست از اشتغال كودكان و عدم شناسایی آنان و گروه هدف مربوط به این كودكان با مشکل مواجه شده است. اسماعیلپور تاكید كرد: با توجه به اینكه آنچه در خیابانها میبینیم بخش كوچكی از اشتغال كودكان است و بخش بزرگتر و جانكاهتر این ماجرا مربوط به كار در كارگاههای زیرزمینی است باید گفت شناسایی و تهیه آمار از كودكان كار شاغل در كارگاههای زیرزمینی برعهده وزارت كار است. وی افزود: براساس ماده 72 قانون كار جمهوری اسلامی ایران هرگونه بهرهكشی از كودكان زیر 15 سال ممنوع است و كسی كه اقدام به بهرهكشی از آنان كند مجرم شناخته میشود اما بحث فراتر از این است چرا كه افزایش شكاف اقتصادی و مهاجرت از روستاها در كنار بالارفتن تصاعدی هزینهها باعث بیرون راندهشدن كودكان از چرخه تحصیل كشور شده است كه خواه ناخواه بخشی از درآمد خانواده را بر عهده كودك قرار میدهد لذا حل این معضل قطعا با گسترش رفاه اجتماعی برای خانوادههای فقیر جامعه امكانپذیر است.
باندهای سوءاستفادهگر
عضو هیات مدیره انجمن «حمایت از حقوق كودكان» درباره حضور باندهای سوءاستفاده گر از كودكان كار گفت: از نظر قوانین انسانی كودك ایرانی با بنگلادشی و پاكستانی فرقی ندارد و هر كودكی كه از او برای تامین درآمد توسط خانواده یا باندها استفاده شود، كودك كار محسوب میشود و این مسئله مغایر پیماننامه جهانی كودك است لذا باید از این كودكان مراقبت شود به همین خاطر استفاده از آنها توسط باندها به عنوان بدترین اشکال بهرهکشی محسوب شده و متولیان موظف به برخورد با این پدیده هستند اما اگر برخوردی صورت نمیگیرد قطعا از ناتوانی است. اسماعیلپور اعلام كرد: آمار رسمی از كودكان كار وجود ندارد اما از سرشماری سال 1385 مشخص شد كه بین یك میلیون و 600 هزار تا یك میلیون و 800 هزار كودك كار در كشور وجود دارد كه به طور حتم و با وجود شواهد و قرائن مبنی بر مشكلات اقتصادی و ترك تحصیل كودكان این آمار افزایش بالایی نیز داشته است. وی درباره گونههای كودكان كار گفت: كودكان كار و خیابان یا ارتباط گسستهای با خانواده دارند یا به دلیل فقر خانواده به كار مشغولند در حقیقت بخشی از كودكان كار از خانواده خود به دلایل گوناگون گسستهاند كه از شهرهای دور و نزدیك به تهران فرار میكنند. عضو هیات مدیره انجمن «حمایت از حقوق كودكان» تاكید كرد: بخش دیگر نیز كودكانی هستند كه از كانونهای اصلاح و تربیت خارج میشوند. این افراد نیز به دلیل عدم آگاهی جامعه و خانواده در برخورد مناسب با آنان از جامعه طرد میشوند و چه بسا این مسئله سبب بازگشت كودك به چرخه جرائم شود.
دریغ از پارسال
اسماعیلپور درباره حل این معضل پیشنهاد داد: شناسایی كودكان و خانوادههای در معرض آسیب به همراه توزیع بستههای حمایتی و گسترش رفاه اجتماعی و تامین اجتماعی در بین لایههای فقیر جامعه میتواند در مهار این معضل موثر باشد. وی افزود: ایجاد و گسترش تعاونیهای محلی جهت ایجاد اشتغال برای زنان سرپرست خانوار به همراه به رسمیت شناختن فعالیت NGOها به عنوان نهادهای مردمی برای كاهش دردهای اجتماعی و پذیرفتن نقش مثبت این نهادهای مردمی در جامعه نیز میتواند موثر باشد.عضو هیات مدیره انجمن «حمایت از حقوق كودكان» ادامه داد: تن دادن دولتها به یك مطالعه و پژوهش جدی در زمینه شناسایی اقسام اشتغال كودكان و تعیین گروه هدف به منظور بررسی دقیقتر برای كاهش آسیبها در كنار بهره گیری از تجربیات كشورهای موفق در زمینه مهار معضل كودكان كار بسیار مهم است.اسماعیل پور درباره تعهدات بینالمللی ایران گفت: ایران در سال 73 پیمان نامه جهانی حقوق كودك را پذیرفت كه بر این اساس ملزم به اجرای مفاد آن در كشور شده است لذا با توجه به این پیماننامه هرگونه بهرهكشی از كودكان ممنوع اعلام شده و بازی، تفریح و آموزش حق كودكان دانسته شده به همین خاطر دولتها موظف هستند هر پنج سال از روند اجرای این پیمان نامه به شورای حقوق کودک سازمان ملل گزارش دهند. در كشور ما نیز از سال 73 تا كنون گزارشهای متعددی از بهبود وضعیت كودكان ارائه شده كه هر چند ما از نظر کنترل برخی بیماریها و واکسیناسیون پیشرفت داشتهایم اما شواهد نشان میدهد متاسفانه وضعیت كودكان کارهر سال بدتر شده است. وی ادامه داد: با وجود تمامی موارد قانونی فعلاً درمورد اشتغال كودكان در كشور اتفاق مثبتی رخ نداده است و تنها این موارد قانونی به نفع كارفرمایانی شده كه از این كودكان استفاده میكنند چراكه ممنوعیت اشتغال كودكان در كشور باعث مخفی شدن اشتغال آنان در كارگاهها شده و این مسئله به استثمار این كودكان از نظر حقوق و دستمزد، بیمه و بهداشت و تهدیدها جسمی و روحی و روانی ختم شده است. اسماعیلپور درباره تشكلهای غیردولتی گفت: در سالهای اخیر کمتر مجوزی برای فعالیت تشكلهای غیردولتی ارائه شده است و آنهایی که از قبل مجوز داشتهاند به سختی تمدید شده و شاید اگر شود نقش NGOها در حل مسائل اجتماعی پررنگتر این تشكلها در شناسایی اقسام مختلف آسیبهای اجتماعی و برنامهریزی برای كاهش دردهای جامعه موثر واقع شوند.
پیمان نامه جهانی کودک ، میثاق بین المللی احقاق حقوق کودکان است . مفاد آن را بخوانید و ترویج کنید .