روستاها و نابرابری تخصیص بودجه
در ایام تعطیلی اخیر در روستای زادگاهم شاهد دعوای دو گروه از نوجوانان روستای ما و روستای همجوار بودم که به دغدغه اصلی روستائیان بدل شده بود. فردای روزی که در کوچه پس کوچههای روستای ما، بین دوگروه دعوا در گرفت و عدهای مورد ضرب و شتم قرار گرفتند. پس از این اتفاقها بود که تمام انگشت نشانه به سمت نوجوانان به اصطلاح «شرور» روستا رفت و آنها مقصر اصلی شناخته شدند. در یکی از شبها با گروهی از نوجوانان برخورد کردم که تازه از مهلکه دعوا رهایی یافته بودند، بغض آلود، خشمگین و سرشار از هیجان.واقعیت این است که من هیچگاه نوجوانان و جوانان روستای خودم و روستاهای دیگر شهر خودم را تا این حد خشمگین ندیده بودم. در کنار این دعوا که بهانه نگارش این یادداشت شد، وقتی روند اعتیاد به انواع مخدرهای صنعتی و نیز بیکاری جوانان روستارا در کنار هم قرار بدهیم به نتایج ناخوشایندی بر میخوریم. نتایج تلخی که حکایت از گسترش آسیبهای اجتماعی در روستا، روند رو به رشد بیکاری به واسطه رشد جمعیت جوان روستا، نداشتن برنامه مدون برای ایجاد اشتغال در روستاهای کشور و در نتیجه حکایت از ابهام فراوان در توسعه روستاها دارد. در این خصوص به موارد زیر میتوان اشاره کرد:
1- آنچه مسلم است زمینهای کشاورزی محدود است و به واسطه رشد جمعیت روستاها هر ساله از وسعت این زمینها نیز کم میشود و از سوی دیگر گرانی هزینههای زندگی، ادوات کشاورزی و سموم و هزینه کارگر و... در نهایت باعث افزایش قیمت تمام شده محصولات کشاورزی میشود و در این بین اگر کاهش شدید قیمتها را در اثر واردات بیرویه محصولات کشاورزی را هم در نظر بگیریم، آنچه کشاورز از دسترنج خود به فروش میرساند کفاف حداقلهای هزینه زندگی وی را نمیدهد. چه بسا فرزندان روستایی نیز رفتهرفته از حداقلها نیز محروم خواهند شد و این محرومیتها و ناکامیها چه بسا میتواند به اشکال مختلف آسیبهای اجتماعی خودنمایی کند.
2- متشکل شدن کشاورزان و دامداران در تشکلهای خاص خود، گام مهمی به سوی توسعه اجتماعی روستاها است. تشکلهای روستایی در قالب تعاونیهای غیردولتی و مستقل، NGOها و تشکلهای کشاورزی میتواند تا حدود زیادی علاوه بر مطالبه حقوق خود، در شاداب سازی فضای روستاها و نیز دور شدن از آسیبهای اجتماعی تلاشهای موثری داشته باشند. علاوه بر این یکی از مشکلاتی که امروزه روستاهای ما را تهدید میکنند تهی شدن روستاها از سرمایههای انسانی متخصص است. گویا کشاورزی و دامداری فقط از عهده پدران روستاها برمیآید و جوانان روستا اغلب از این تخصص بیبهره شدهاند و علاقهای هم به آن نشان نمیدهند و این تشکلها میتوانند جوانان روستا را به آداب و سنن روستا و تخصص بهره برداری از زمینهای کشاورزی آشتی دهد.
3- با توجه به هزینه بالای کلاسهای کنکور در سالهای اخیر، بسیاری از دانشآموزان روستایی پس از اخذ دیپلم موفق به ادامه تحصیل نمیشوند، به خدمت سربازی رفته و پس از خدمت یا به شهرهای اطراف مهاجرت میکنند و به اشتغال کاذب روی میآورند یا سرگردان روستاها هستند.سازمان فنی وحرفهای هم در قبال آموزشهای مرتبطی که در نهایت منجر به اشتغالزایی برای فرزندان روستایی شود برنامهای مشخص ندارد و در سالهای اخیر میل این سازمان به سمت خصوصیسازی استفاده از امکانات این سازمان، بسیاری از نوجوانان را از حق دسترسی به آموزشهای فنی و حرفهای محروم میکند. عدم برنامه ریزی متولیان امور برای ایجاد و گسترش واحدهای تولیدی مرتبط و جذب جوانان جویای کار روستایی نیز به این سرگردانیها دامن میزند.
4- اغلب نوجوانان حاضر در دعوای شرح داده شده تازه دوره دبیرستان را تمام کردند و به اصطلاح از مرز 18 سالگی که پایان « کودکی » است عبور کردند. یعنی آموزش و پرورش آنها را تحویل جامعه داده است. به نظر میرسد نقش آموزش و پرورش در رشد و بالندگی کودکان و نوجوانان فراتر از برگزاری آزمونها و عبور دادن دانش آموزان از پایههای مختلف تحصیلی وسپس اخذ دیپلم است. در سالهای اخیر به رشد اجتماعی کودکان در محیطهای آموزشی – بهخصوص مدارس روستایی – توجه مطلوب نشدهاست، آموزش مهارتهای زندگی که شامل اصول مهمی از قبیل،روشهای برقراری ارتباط موثر، روشهای حل مسئله،آموزش روشهای کنترل خشم، روشهای حل اختلاف، روشهای ایجاد عزت نفس و... است میتواند کمک قابل توجهی به رشد شخصیت اجتماعی کودکان بکند. آموزش و پرورش در مقابل مباحث مهم مهارتهای زندگی و مهارتهای اجتماعی همراهی کمتری داشته است در مقابل به امر وادار کردن کودکان به امور غیر آموزشی روی آورده است.
روستاهای ما از توزیع نامناسب در تخصیص بودجههای دولتی بین شهرها و روستاها رنج میبرند. کشاورزی و دامداری در برخی مناطق به اشکال سنتی ادامه داشته و تلاش برای مدرنسازی روند تولیدات کشاورزی و به کندی صورت میگیرد، اختلاف بین امکانات شهری و روستایی بسیار زیاد است و... ادامه این روند آسیبهای جبران ناپذیری بر پیکره روستاها وارد میکند.
لینک مطلب در روزنامه آرمان سه شنبه ( امروز )
پیمان نامه جهانی کودک ، میثاق بین المللی احقاق حقوق کودکان است . مفاد آن را بخوانید و ترویج کنید .